จำนวนไม้  แถว  ตะกอ  ในการทอ  19 ไม้ แถว  ตะกอ

ประเภทของลวดลาย                        ลายหลัก 1 ลาย

-หงส์ถะลาม

ลายประกอบ 7 ลาย

-นกกุมม้า  -ขอไล่(ขอสร้อย)  -ขอไล่(ขอบ่ฮู้แล้ว)

-นกฮ่วมต้น   -นาค  -นกเกลียว(นกถ้อย)

– เครื่อง (กาบ,สะเปา,นกสร้อย)

ชนิดของลาย                                    ลายดั้งเดิม

ลักษณะการทอ                                จก

แหล่งกำเนิดลวดลาย                       บ้านคุ้ม และบ้านนาทะเล ตำบลชัยจุมพล และตำบลใกล้เคียง

อำเภอลับแล  จังหวัดอุตรดิตถ์

อายุของลวดลาย (พ.ศ.2547)      80-110 ปี

วัสดุที่ใช้ในการทอ                          ไหม,ฝ้ายปั่นมือ,ฝ้ายโรงงาน,ฝ้ายเกลียว

สีที่ใช้                                                เคมี

ประวัติคสามเป็นมาของลวดลาย    ลายหงส์ถะลาม คือลายหงส์กลางหรือหงส์เครือกลาง คำว่า “ถะลาม”ความหมายของล้าน     นา   มีความหมายว่า พอดี กำลังงามอยู่ในระหว่างไล่เลี่ย  จวน หรือปานกลาง ดังนั้นคำว่า “ลายหงส์ถะลาม”จึง หมายถึง ลายหงส์ทีมีขนาดกำลงัพอดี ลายหงส์ถะลาม ชาวบ้านและผู้ทอจกจะเรียกหงส์ละลาม หงส์ทะลาม หรือหงส์ชะลาม ซึ่งเสียงดังกล่าว เมื่อเขียนเป็นคำอ่านออกมา”ลายหงส์ทะลาม” หงส์ชะลาม และหรือหงส์ละลาม จึงไม่มีความหมายแปลไม่ได้ถ้าหากว่าเขียนเป็น”หงส์ถะลาม”จะได้ควมหมายว่า”กำลังงามพอดี”ซึ่งตรงกับรูปแบบและลักษณะของลวดลายที่ทอเป็นผ้าจกจริงๆ ลายหงส์เครือกลางจะมีล่ยหลัก 1 ลาย และลายประกอบ 7 ลาย ลายประกอบจะมีมากกว่านี้หรือน้อยกว่าก็ได้  แต่ต้องไม่ลืมสีที่เป็นเอกลักษณ์ของผ้าทอจกตีนซิ่นอุตรดิตถ์

 

ประโยชน์ใช้สอย   ใช้จกเป็นตียซิ่นต่อกับตัวซิ่น โดยเฉพาะซิ่นมุขส่วนซิ่นชนิดอื่น ๆ ไม่ใคร่นิยม ในปัจจุบันนี้ลายหงส์เครือกลางผู้ทอมักจะนำไปพัฒนาจกเป็นลวดลายสำหรับทำหมอน ทำเสื้อ ซึ่งในอดีตจะไม่นำไปใช้ทำผลิตภัณฑ์อื่นๆ เราะลวดลายของผลิตภัณฑ์แต่ละอย่างจะมีลายเฉพาะของผลิตภัณฑ์  ชนิดนั้นๆ เองไม่ใช่เปรอะเหมือนอย่างในปัจจุบัน

ผู้เขียน นางสาวถนอมศรี  มณีรัตน์

e-mail : mymelody_cp@msn.com

ดาวน์โหลดลายทอลายใหม่ จก1